تحقیق مقاله کتابخانه رقمی

چکیده:

با توجه به پیشرفت روز افزون علوم و فنون و افزایش منابع علمی، ایجاد فهرستهای جدید از منابع علمی، کاهش و کمبود فضاهای آموزشی نیاز به کتابخانه های دیجیتالی و سیستم های آموزش از راه دور روز به روز بیشتر احساس می شود به همین دلیل سیستمی توزیع شده برای کتابخانه رقمی و آموزش از راه دور طراحی گردید که این پروژه در واقع پیاده سازی بخشی از این سیستم تحت عنوان سیستم اطلاع رسانی می باشد.

در راستای انجام این پروژه در ابتدا یکسری تحقیقات در زمینه کتابخانه رقمی و آموزش از راه دور صورت گرفت تا مرجع مناسبی برای مطالعات باشد برای این منظور بر روی تعدادی از پروژه های انجام شده در این زمینه نیز تحقیقاتی به عمل آمد بعد از انجام تحقیقات یک بخش از سیستم کتابخانه رقمی و آموزش الکترونیکی تحت عنوان سیستم اطلاع رسانی تحلیل، طراحی و پیاده سازی شد.

در راه انجام و توسعه کتابخانه وقمی و آموزش از راه دور مشکلات زیادی وجود دارد. فرضیات قدیمی که در مورد جنبه های تکنیکی، اجتماعی و اقتصادی و قانونی این کار وجود دارد باعث بروز مشکلاتی شده است. از طرفی نمودن امکانات لازم و منابع لازم توسعه این کار را در کشور ما با مشکلاتی مواجه کرده است.

مقدمه

یکی از گنجینه های گرانبهای کتابخانه انگلستان، کتاب خطی بی همتایی است مربوط به قرن 11 میلادی. این کتاب خطی در سال 1700 به کتابخانه تحویل داده شد و 30 سال بعد در حادثه آتش سوزی از میان رفت. با سوختن جلد و بعضی از صفحات کتاب، کتاب پیش از بیش رو به نابودی گذاشت در نتیجه در سال 1800 تصمیم براین گرفته شد که هر برگ این کتاب را در فریم محافظت شده ای قرار دهند و در سال 1993 کتابخانه انگلستان پروژه الکترونیکی کتاب خطی را آغاز کرد.

دسترس الکترونیکی به منابع  اطلاعاتی از طریق تلاشهای همه جانبه بین المللی برای گسترش اتصال پذیری شبکه ها، افزایش پهنای باند مخابراتی، تولید ابزارهای نوین و از همه مهمتر افزایش قابلیت عملکرد متقابل سیستم‌ها روز به روز بیشتر می شود. اطلاعات رقمی موجود در محیط باز و تقریباً غیرقابل کنترل شبکه جهانی از نظر کمیت هر سال 10 برابر می شوند و همچنین تعداد کاربران نیز به صورت انفجاری افزایش می یابد و این مسائل ومشکلات موجود بر سر آموزش به صورت فیزیکی و کتابخانه های سنتی آدمی را به سمت تولید این سیستم ها پیش می برد . ما نیز ضمن تعریف یک سیستم آموزش از راه دور و کتابخانه رقمی به پیاده سازی قسمتی از این پروژه پرداخته ایم تا عملی شدن آن مشخص گردد.

در این پروژه در ابتدا تحقیقی در مورد پروژه های کتابخانه رقمی و آموزش از راه دور موجود صورت گرفته است و توضیحی در مورد J 2EE و پایگاه داده استفاده شده در این پروژه مطرح شده است و مفصول بعد برچگونگی طراحی و پیاده سازی سیستم اطلاع رسانی مربوط به پروژه کتابخانه رقمی و آموزش از راه دور مطرح شده است.

به امید آنکه این پروژه بتواند راهگشای پروژه های برتر در سالهای آینده باشد.

1- معرفی و تاریخچه کتابخانه رقمی:

با گسترش روز افزون اینترنت بحث کتابخانه دیجیتالی بسیار مهم و گسترده شده است. در اینجا ما به طور مختصر تاریخچه کتابخانه دیجیتالی را مورد بحث قرار می دهیم. در ابتدا با یک تعریف عمومی از کتابخانه دیجیتالی شروع می کنیم و بعد تاریخچه کتابخانه آن و پروژه های موجود را مورد بررسی قرار می دهیم.

به طور کلی کتابخانه های دیجیتالی عبارتند از بسط منطقی کتابخانه های فیزیکی در جامعه اطلاعات الکترونیکی. منظور از بسط منطقی این است که کتابخانه های دیجیتالی که در واقع همان راه کتابخانه های سنتی را ادامه می دهند و از منابع و سرویس های موجود استفاده می کنند و منظور از افزایش منطقی آن است که از طریق کتبخانه های دیجیتالی می توانیم سرویس های جدید و موقعیت های جدیدی را برای نوع بشر تهیه کنیم.

تحقیق و تولید کتابخانه های دیجیتالی کار آسانی نمی باشد چرا که شامل عناوین زیادی از جمله کتابداری و کامپیوتر و اطلاعات می باشد مانند ایندکس[1] گذاری اطلاعات و بازیابی[2] آنها، مدیریت پایگاه داده و …

دقیقاً شخص نمی باشد که اولین کتابخانه دیجیتالی در چه زمانی وارد صحنه شده ولی آنچه مسلم است این است که مفهوم آن تا زمان 1980 وارد نشده بود. خروج و تولید کتابخانه های دیجیتالی در این مرحله به دلیل وجوددو نیروی مهم صورت گرفت. اول تولید تکنولوژی دیجیتالی به خصوص در Multimedia و شبکه که باعث ایجاد بازدهی بیشتر و ایجاد راه کارهای جدیدتر در پردازش و مدیریت اطلاعات بود و دوم مردم خواهان روشهایی بودند که بهتر بتوانند اطلاعات مهم را به اشتراک بگذارند و به دنبال روشهای جدید در تحقیق و آمرزش بودند. بنابراین سیستم های کتابخانه دیجیتالی ایجاد شدند.

بسیاری از کتابخانه های دیجیتالی اولیه در واقع انواع تنوعی از مجموعه های دیجیتالی و سیستم های اطلاعاتی بودند. منابع اطلاعات شخصی، اطلاعات مربوط به سازمانها و گروهها از این نمونه ها می باشد.

در سال 1989، پروژه شبکه جهانی اینترنت شروع شد و بسیار سریع گسترش پیدا کرد. کاربران می توانستند جستجو کنند و هم چنین یک node در شبکه ایجاد کنند و اطلاعات را در آن قرار دهند، که برخی از افراد این پروژه را شروع حقیقتی کتابخانه دیجیتالی نامیدند.

امروزه دیگر سد زمان و مکانی که در تحقیقات وجود داشته کم شده و دانشجویان و محققین و به طور عموم تمامی افراد به راحتی می توانند به تمامی اسناد مهم دنیوی دسترسی داشته باشند بدون اینکه محدودیتی در زمان و مکان داشته باشند که این امر، تماماً به خاطر به وجود آمدن کتابخانه دیجیتالی می باشد.

در طول سال 1990 پروژه کتابخانه رقمی به صورت یک فعالیت بزرگ تجربه ای بود بسیاری از پیشرفتهای مهم در زمینه تکنولوژی کتابخانه دیجیتالی در نتیجه تحقیقاتی  که توسط NSF و JICS صورت گرفته می باشد. در سال 1999 به صورت بین المللی شروع به گسترش کردند و NSF برنامه تحقیق کتابخانه دیجیتالی خود را به فعالیت مشابه که توسط JISC صورت می گرفت پیوند داده است و نتیجه تحت عنان فعالیتهای بین المللی کتابخانه رقمی JISC-NSF قرار گرفت.

اهدافی که در این سه سال برنامه نویسی وجود داشت عبارت بودند از:

جمع آوری مجموعه ای از اطلاعات که به خاطر محدودیتهای سایز و فاصله و … قابل دسترس یا استفاده نیستند.

تولید یک تکنولوژی جدید و اینکه آیا این تکنولوژی برای استفاده مجموعه ای از کاربران توزیعی برای پیدا کردن و فرستادن اطلاعات مناسب است یا نه.

محاسبه مزایای بین المللی این تکنولوژی.

پروژه های مهمی که از سال 1994 شکل گرفت عبارتند از:

کتابخانه رقمی دانشگاه کارنکی ملون Informedia.

کتابخانه رقمی دانشگاه برکلی.

کتابخانه رقمی دانشگاه کارولینای شمالی.

پروژه Red Sage.

کتابخانه رقمی Amico.

کتابخانه رقمی دانشگاه هاروارد.

کتابخانه رقمی دانشگاه Maryland.

کتابخانه رقمی دانشگاه stanford.

شبکه کتابخانه رقمی در اندونزی.

کتابخانه رقمی JSTOR.

کتابخانه رقمی Xerox Parc.

کتابخانه رقمی دانشگاه TVLIP.

کتابخانه رقمی IBM.

کتابخانه رقمی یونان باستان.

کتابخانه رقمی NCSTR.

کتابخانه رقمی ACM در ویرجینیا.

کتابخانه رقمی SWAN.

که در ادامه به معرفی برخی از این پروژه ها می‎پردازیم.

1-1- تعریف کتابخانه رقمی:

در زمینه کتابخانه رقمی تعاریف و رنج های مختلفی از یک کاتالوگ الکترونیکی گرفته تا محیط Multimedia پیشرفته وجود دارد. Tomas hickerson از دانشگاه Cornel بر این عقیده است که اکنون دیگر زمان آن است که خطی میان کتابخانه فیزیکی و حجازی کشیده شود.

Bernie hurley از دانشگاه Berkeley بیان می کند که کتابخانه های دیجیتالی در اینکه طراحی شده اند برای حمایت در تولید، نگهداری، مدیریت، دستیابی و نمایش متفاوت هستند.

شرکت Sun، کتابخانه های دیجیتال را این گونه تعریف می کند: یک موجودیت الکترونیکی از عملیاتی که استفاده کنندگان انجام می دهند و منابعی که آنها در کتابخانه های عادی به آن دسترسی دارند. این منابع اطلاعاتی می تواند به صورت دیجیتال ترجمه شود و در یک منبع multimedia ذخیره شود و از طریق سرویس web در اختیار همگان قرار می‌گیرد.

نتیجه استفاده از کتابخانه دیجیتالی شامل اجزایی می شود که در سیستم کامپیوتری ذخیره می شوند به فرمی که قابل بازسازی و انتقال باشند در حالیکه فرم قرار دادی اجزا بدین صورت نمی تواند باشد.

یک کتابخانه اتوماسیون شده یک کتابخانه دیجیتالی نمی باشد تا زمانی که شامل اجزایی فیزیکی مانند کتابهای چاپی است در حالیکه ممکن است بسیار مکانیزه باشد ولی این ؟؟؟ که یک کتابخانه دیجیتالی باید در بسیاری از کار ها مکانیزه باشد. کتابخانه دیجیتالی به دلیل اجزایی که دارد شامل توانایی هایی می شود که سایر کتابخانه ها از آن محروم هستند.

1-2- اجزاء دیجیتالی:

راههای زیادی برای طبقه بندی اجزا وجود دارد.اما در این مرحله اینکه برای کامپیوتر قابل خواندن باشد مهم ترین مسأله است.

در واقع دیجیتال به معنی قابل خواندن برای کامپیوتر می باشد. تولید اطلاعات دیجیتالی از فرضهای دیگر شامل دو مرحله می باشد. مرحله اول دیجیتالیزه کردن می باشد. در این مرحله اساساً فرم فیزیکی را به صورت دیجیتالی نمایش می دهند و در واقع به اجزا اصلی اولیه هیچ گونه اطلاعاتی اضافه نمی شود. مانند مرحله scan کردن یک عکس که آن را به نرم قابل خواندن برای کامپیوتر تبدیل می کند که به صورت فایل در کامپیوتر ذخیره می شود.

مرحله دوم استخراج کامپیوتری اطلاعات از فرم دیجیتالی می باشد. برای مثال برای text این کار توسط نرم افزار optical character recognition صورت می گیرد که این نرم افزار شیب معروف الفبا را تشخیص می دهد. این مرحله اجازه می دهد که مقداری از اطلاعات صفحه اصلی در دسترس کامپیوتر قرار گیرد و در نتیجه اکنون توانایی index گذاری و تولید فرم دیگری از خروجی امکان دارد.

تمام این پردازش ها بر روی اجزایی صورت می گیرد که در ابتدا به صورت دیجیتالی نمی باشد و برای استفاده از کتابخانه دیجیتالی باید به فرم دیجیتالی تبدیل شدند و این مراحل زمان و هزینه زیادی را در بر دارد.

1-3- ایندکس گذاری اتوماتیک:

عبارت است از استخراج اطلاعات به صورت مستقیم از متن اصلی توسط برنامه کامپیوتری. این مسأله مستقیماً مرتبط است با استخراج کلمات کلیدی که نشانه ای است برای محتویات سند. مزیت آن این است که بدون مداخله انسان صورت می گیرد. بنابراین می تواند بدون اینکه قطع شود ادامه پیدا کند و ارزان است. مرحله استخراج برای تمام اسناد به صورت یکسان می باشد و از دخالت طرز فکر های متفاوت جلوگیری می کند. هم چنین مشکل آن این است که بدون مداخله انسان صورت می گیرد در نتیجه یک سند با یک، تعداد کلمات معین و محدود می شود که ممکن است اشتباهات زیادی را در مقایسه با متن اصلی داشته باشد.

1-4- دلایل استفاده از کتابخانه رقمی:

توسعه دادن سرویس ها

کتابخانه را به صورت مرکز یک سازمان در آوریم.

تولید در آمد.

1-5- هزینه های مربوط به کتابخانه رقمی چیست؟

1- هزینه های شروع:

متغیر بودن هزینه های شروع این پروژه معمولاً به اجزاء موجود در کتابخانه رقمی بستگی دارد. میزان آنها و هم چنین نوع اجزاء و درجه دیجیتال کردن آنها همگی روی هزینه ها اثر می گذارد. توجه و حفاظت از اجزا نیز هزینه خاص  خودش را دارد.

اگر اجزاء به صورت دیجیتال شده وجود داشته باشد هزینه به مقدار قابل توجهی کاهش پیدا می کند. بعد از آنکه اجزاء به صورت دیجیتال شده در آمدند در مکان مشخص از کتابخانه بار می شوند. این کار باعث ذخیره اجزاء دیجیتالی و ایندکس گذاری روی آنها و اضافه کردن آنها در پایگاه داده کتابخانه می شود.

به یک سری کارهای عادی کتابخانه مانند نگه داری فایلها و مشخص کردن خط سیر کتابخانه و … نیاز است مانند تمام سیستم های کتابخانه ای.

این سیستم کتابخانه باید بر روی یک کامپیوتر اجرا شود. هم چنین یک سر در بزرگ و تعدادی workstation و یا سردر و شبکه ای از کامپیوتر ها و یک شبکه کامپیوتری مورد نیاز است. شکل و هم چنین نیازهای خاص کامپیوتر مانند ویدیو سرورها باید در طول ساخت شناخته شود همراه با نرم افزار مورد نیاز برای کتابخانه.

تمامی این تجهیزات نیاز به روز رسانی دارد و هم چنین چون فایلهای دیجیتالی دارای حجم بالایی هستند و میزان زیادی حافظه نیز نیاز داریم.

2- هزینه های بعدی: