تحقیق مقاله مقایسه مبانی فکری و سنت شعری رودکی ( پدر شعر فارسی ) و نیما یوشیج ( پدر شعر نو فارسی )

فهرست تحقیق مقاله مقایسه مبانی فکری و سنت شعری رودکی ( پدر شعر فارسی ) و نیما یوشیج ( پدر شعر نو فارسی )

فهرست:

ندارد.

مقدمه و پیشگفتار...................................................................................................................................... 1

نخستین شناسندگان رودکی.................................................................................................................. 4

نخستین شناسندگان نیما یوشیج.......................................................................................................... 7

عقاید و افکار رودکی:................................................................................................................................. 9

عقاید و افکار حکیمانه و اندرزگویی............................................................................................... 9

رقیق القلب و باهوش بودن رودکی................................................................................................ 11

حس بی‌نیازی...................................................................................................................................... 12

نیکنامی................................................................................................................................................. 12

مذهبی بودن........................................................................................................................................ 13

عقاید و افکار نیما یوشیج:........................................................................................................................ 16

مهربانی و دلسوز بودن....................................................................................................................... 16

اجتماعی و سیاسی بودن نیما......................................................................................................... 18

پند و اندرزگویی.................................................................................................................................. 25

پایبندی نیما به زادگاه و طبیعت و مظاهر آن............................................................................ 26

استواری و پایبندی به عقاید........................................................................................................... 30

اصول عقاید نیما در باب نظم و نثر............................................................................................... 30

عقاید مذهبی نیما............................................................................................................................... 31

معلومات رودکی و بازتاب آن در اشعارش............................................................................................ 32

قرآن و حدیث...................................................................................................................................... 36

اشاره به داستانهای قرآن و اساطیر سامی.................................................................................... 37

بهره‌گیری از مضامین شعر عرب و اشاره به سرایندگان آنها.................................................. 37

اشاره به اساطیر ایرانی و داستانهای پهلوانی............................................................................... 38

اشارات علمی و فلسفی..................................................................................................................... 38

معلومات نیما یوشیج و بازتاب آن در اشعار وی................................................................................. 39

1- آشنایی و تسلط بر زبان فرانسه....................................................................................................... 39

2- یاد‌گیری زبان عربی............................................................................................................................. 39

3- تسلط بر سبک و اوزان اشعار قدما................................................................................................. 40

4- آشنایی با هنر موسیقی...................................................................................................................... 40

5- تدریس زبان فارسی و عربی............................................................................................................. 41

6- توانایی بر نویسندگی و داستان نویسی و نمایشنامه نویسی..................................................... 41

7- آشنایی با نقد ادبی.............................................................................................................................. 42

8- تسلط بر سبک رمانتیسم و سمبلیسم........................................................................................... 42

9- آشنایی نیما با فقه و اصول و حکمت............................................................................................. 45

رودکی پدر شعر فارسی و علل و دلایل آن......................................................................................... 46

نیما پدر شعر فارسی و علل و دلایل آن............................................................................................... 53

 

نکات دستوری و صنایع ادبی در اشعار رودکی ................................................................................. 60

ویژگیهای صرفی................................................................................................................................. 61

1-1) افعال................................................................................................................................................... 61

2-1) اسمها ................................................................................................................................................ 62

3-1) حروف ............................................................................................................................................... 63

- استعمال حروف ربط یا اضافه مرکب ............................................................................................... 64

4-1) پیشوندها .......................................................................................................................................... 64

استعمال و حذف به قرینه پیشوند « ب » تاکیدی........................................................................... 64

استعمال پیشوند‌های کهن ...................................................................................................................... 65

استعمال پسوند (ومند) به جای مند ................................................................................................... 65

استعمال فراوان کاف تحبیب، تصغیر، تلطیف.................................................................................... 65

ابدال حروف ................................................................................................................................................ 66

2) ساختار نحوی........................................................................................................................................ 66

2-1) جمله ................................................................................................................................................. 66

2-2) ضمایر ................................................................................................................................................ 66

3-2) تکرار کلمه ....................................................................................................................................... 67

نکات دستوری ............................................................................................................................................ 68

اضافه تشبیهی ........................................................................................................................................... 68

کاربرد دو حرف اضافه برای یک متمم ................................................................................................ 69

صفت جانشین موصوف ........................................................................................................................... 70

صفت فاعلی.................................................................................................................................................. 70

صفت بیانی ................................................................................................................................................. 71

صفت مفعولی ............................................................................................................................................. 71

بدل ............................................................................................................................................................... 71

قید شک و تردید ...................................................................................................................................... 71

قید تنبیه .................................................................................................................................................... 72

صوت (شبه جمله تأسف) ....................................................................................................................... 72

ضمیر ملکی ................................................................................................................................................ 72

پسوند دارندگی و اتصاف ......................................................................................................................... 72

انواع الف ...................................................................................................................................................... 72

الف ندا ......................................................................................................................................................... 72

الف زاید ....................................................................................................................................................... 73

الف تاکید .................................................................................................................................................... 73

الف اطلاق ................................................................................................................................................... 73

اسم مصدر ................................................................................................................................................... 73

ی مصدری .................................................................................................................................................. 73

فعل دعایی .................................................................................................................................................. 74

جمله معترضه ............................................................................................................................................ 74

اضافه استعاری ........................................................................................................................................... 74

واو حالیه ...................................................................................................................................................... 74

که حالیه ...................................................................................................................................................... 75

قید حالت .................................................................................................................................................... 75

کاربرد می برای تاکید .............................................................................................................................. 75

استفهام تقریری........................................................................................................................................... 75

 حرف ربط برای تسویه............................................................................................................................. 75

 نمونه‌‌هایی از صنایع ادبی در اشعار رودکی ...................................................................................... 75

تشبیه ........................................................................................................................................................... 76

استعاره ......................................................................................................................................................... 78

استعاره کنائی (از نوع تشخیص) .......................................................................................................... 79

کنایه ............................................................................................................................................................. 80

ایهام .............................................................................................................................................................. 81

تضاد، طباق ................................................................................................................................................. 81

غلو ................................................................................................................................................................. 82

مجاز .............................................................................................................................................................. 82

ردالمطلع ...................................................................................................................................................... 82

جناس زاید................................................................................................................................................... 82

طرد و عکس................................................................................................................................................ 83

تمثیل ........................................................................................................................................................... 83

هجویه............................................................................................................................................................ 83

ذو وزنین....................................................................................................................................................... 84

حشو............................................................................................................................................................... 84

نکات دستوری و صنایع ادبی در شعر نیما ........................................................................................ 85

استعاره ......................................................................................................................................................... 85

کنایه ............................................................................................................................................................. 86

مجاز .............................................................................................................................................................. 86

تشبیه............................................................................................................................................................. 88

سمبل............................................................................................................................................................. 89

صفت‌ مفعولی مرکب.................................................................................................................................. 91

کنایه ............................................................................................................................................................. 93

صفت فاعلی مرخم ................................................................................................................................... 94

تاثیر گذاری رودکی و کلام وی بر گویندگان پس از خود.............................................................. 97

1- سعدی ................................................................................................................................................... 102

2- مسعود سعد- قطران تبریزی- ابوالمظفر مکی پنجدهی- سنایی- سعدی-
ادیب‌الممالک .............................................................................................................................................. 102

3- سنایی .................................................................................................................................................... 103

4- کسایی مروزی- رشید و طواط ....................................................................................................... 104

5- دقیقی .................................................................................................................................................... 104

6- سعدی ................................................................................................................................................... 104

7- وزیر ابی‌طیب مصعبی......................................................................................................................... 105

8- عنصری بلخی ...................................................................................................................................... 105

9- ابوشکور بلخی- فردوسی .................................................................................................................. 105

10- ابوطاهر خسروانی ............................................................................................................................ 106

11- ابوشکور بلخی.................................................................................................................................... 106

12- فردوسی............................................................................................................................................... 106

13- ازرقی هروی....................................................................................................................................... 107

14- رابعه- عنصری- سنایی غزنوی- قطران تبریزی- امیر معزی نیشابوری- رشید و طواط- ظهیر‌الدین فاریابی- فریدالدین عطار نیشابوری- خواجوی کرمانی- اوحدی مراغه‌ای ..................................................................... 107

15- سنایی- ابن‌یمین ............................................................................................................................. 109

تأثیرگذاری نیما و کلام وی بر گویندگان پس از خود ................................................................... 110

1- شهریار..................................................................................................................................................... 110

دو مرغ بهشتی............................................................................................................................................ 111

2- ضیاء هشترودی.................................................................................................................................... 112

3- میرزاده عشقی...................................................................................................................................... 112

4- اسماعیل شاهرودی.............................................................................................................................. 113

5- شین پرتو............................................................................................................................................... 114

6- فروغ فرخ زاد......................................................................................................................................... 114

7- نصرت رحمانی...................................................................................................................................... 116

گستردگی انواع قالب‌های شعری در شعر رودکی.............................................................................. 120

گستردگی انواع قالب‌های شعری در اشعار نیما یوشیج................................................................... 124

رودکی و مدیحه‌سرایی در اشعار او........................................................................................................ 136

نیما یوشیج و مدیحه‌سرایی..................................................................................................................... 143

ویژگیهای اشعار رودکی............................................................................................................................. 149

ویژگیهای اشعار نیما.................................................................................................................................. 160

مضامین اشعار رودکی .............................................................................................................................. 169

مدح .............................................................................................................................................................. 169

تغزل ............................................................................................................................................................. 171

توصیف ......................................................................................................................................................... 172

خمریات......................................................................................................................................................... 173

مرثیه ............................................................................................................................................................ 174

هجو ............................................................................................................................................................... 176

زهد و پند .................................................................................................................................................... 177

مضامین اشعار نیما یوشیج ..................................................................................................................... 180

طبیعت گرایی ............................................................................................................................................ 180

شب ............................................................................................................................................................... 186

انسان دوستی ............................................................................................................................................. 189

نمادگرایی (سمبولیسم) ........................................................................................................................... 191

راز و رمز جانوران در شعر نیما .............................................................................................................. 196

1- آواز قفس............................................................................................................................................... 197

2- پرنده منزوی ........................................................................................................................................ 197

3- توکا ........................................................................................................................................................ 198

4- خریت .................................................................................................................................................... 199

5- خروس ................................................................................................................................................... 200

6- داروگ .................................................................................................................................................... 201

7- روباه ....................................................................................................................................................... 202

8- سیولیشه ............................................................................................................................................... 202

9- شب‌پره‌ ساحل نزدیک ....................................................................................................................... 203

10- غراب ................................................................................................................................................... 204

11- ققنوس ............................................................................................................................................... 205

12- قو ......................................................................................................................................................... 206

13- کاکلی ................................................................................................................................................. 206

14- کبک ................................................................................................................................................... 207

15- کرم ابریشم ....................................................................................................................................... 207

16- کک کی‌ (گاو نر) .............................................................................................................................. 207

17- گاو ....................................................................................................................................................... 208

18- گرگ ................................................................................................................................................... 209

19- لاشخورها ........................................................................................................................................... 210

20- مرغ شکسته‌پر .................................................................................................................................. 211

سبک اشعار رودکی .................................................................................................................................. 213

بررسی سبکی نمونه‌هایی از اشعار رودکی ......................................................................................... 217

شعر زندگانی و مرگ ................................................................................................................................ 217

شعر عصا بیار که وقت عصا و انبان بود................................................................................................ 218

نتیجه‌گیری ................................................................................................................................................. 224

سبک اشعار نیما ........................................................................................................................................ 226

نمونه‌ای از شعر آزاد نیما «شعر مهتاب»............................................................................................. 227

نتیجه‌گیری ................................................................................................................................................. 231

فهرست منابع و مآخذ............................................................................................................................... 233

 

 

منبع:

ابوعبدالله رودکی و آثار منظوم، عبدالغنی میرزایف، استالین آباد، 1958 م.

از صبا تا نیما، یحیی آرین پور، انتشارات زوّار- تهران، 1376.

استاد شاعران رودکی، گزینش دکتر نصرالله امامی، انتشارات جامی، تهران، 1383.

اسنادی درباره نیما یوشیج، علی میرانصاری، انتشارات سازمان اسناد ملی ایران، تهران 1375.

اشعار پراکنده قدیمی ترین شعرای فارسی زبان، ژیلبر لازار، انجمن ایران شناسی فرانسه، تهران 1361.

المعجم فی معاییر اشعار العجم، شمس الدین محمد قیس رازی به تصحیح محمد قزوینی و مدرس رضوی، تهران 1338.

امثال و حکم دهخدا، علی اکبر دهخدا، جلد اول، انتشارات مرکز دهخدا، چاپ پنجم، تهران 1361.

اندیشه و هنر در شعر نیما، دکتر بهروز ثروتیان، مؤسسه انتشارات نگاه، تهران، 1375.

با کاروان حله، دکتر عبدالحسین زرین کوب، ابن سینا، تهران، 1347.

بحثی در اشعار و افکار رودکی، هادی حائری، مجله دانشکده ادبیات دانشگاه تهران، ج 6، شماره 3-4.

بدایع و بدعتهای نیما، مهدی اخوان ثالث، انتشارات بزرگمهر، تهران 1369.

برگزیده آثار نیما یوشیج، سیروس طاهباز، انتشارات بزرگمهر، تهران 1368.

برگزیده اشعار رودکی و منوچهری، دکتر اسماعیل حاکمی، انتشارات اساطیر، تهران 1373.

برگزیده شعرهای نیما یوشیج، سیروس طاهباز، نشر دانشیار، تهران 1374.

بوی جوی مولیان، دکتر کاظم دزفولیان، انتشارات طلایه، تهران 1374.

پیشاهنگان شعر فارسی، محمد دبیر سیاقی، شرکت کتابهای جیبی، چاپ سوم، تهران 1370.

تاریخ ادبیات ایران، دکتر ذبیح الله صفا، جلد اول، انتشارات ققنوس، تهران 1374.

تاریخ ادبیات ایران، دکتر رضازاده شفق، تهران، 1356.

جستجوی مفاهیم بهره وری در ادب پاسی، دفتر اول: دوره رودکی، محمدعلی چراغی، مؤسسه فرهنگی و انتشارات رسائل تهران، 1377.

چشمه روشن، دیداری با شاعران، دکتر غلامحسین یوسفی، انتشارات علمی،‌ چاپ سوم تهران.

خانه ام ابری است، شعر نیما از سنت تا تجدد، تقی پورنامداریان، انتشارات سروش، تهران 1381.

خانه ام ابری است، نیما یوشیج، منتخب اشعار، انتشارات سخن، تهران 1378.

دانشوران خراسان، غلامرضا ریاضی، چاپ مشهد، 1336.

دنیا خانه‌ی من است، مجموعه 50 نامه از نیما یوشیج، سیروس طاهباز، انتشارات زمان تهران 1352.

دیوان شعر رودکی، دکتر جعفر شعار، نشر قطره، تهران 1378.

دیوان ناصرخسرو، حکیم ناصر بن خسرو بن حارث القبادیانی البلخی المروزی، مؤسسه انتشارات نگاه، تهران 1373.

سبک خراسانی، محمد جعفر محجوب، انتشارات سازمان تربیت معلم تهران 1345.

سبک شناسی شعر، دکتر سیروس شمیسا، انتشارات فردوس، تهران 1382.

سبک شناسی نثر، محمدتقی بهار، چاپ سوم، کتابهای پرستو، تهران 1349.

ستاره ای در زمین، مجموعه 50 نامه، نیما یوشیج، سیروس طاهباز، انتشارات طوس، تهران 1350.

سخنان منظوم ابوسعید ابوالخیر، با تصحیح و مقدمه و حواشی و تعلیقات سعید نفیسی، تهران 1334.

سخن و سخنوران، بدیع الزمان فروزانفر، خوارزمی، تهران 1350.

سیری در شعر فارسی، دکتر عبدالحسین زرین کوب،‌ انتشارات نوین، تهران 1367.

شاعران همعصر رودکی، احمد اداره چی گیلانی، موقوفات افشار، تهران 1370.

شعر العجم شبلی نعمانی، جلد اول، ترجمه فخرداعی گیلانی، چاپ دوم، تهران 1362.

شعر و ادب فارسی، زین العابدین مؤتمن، تهران 1332.

شعر و شاعری رودکی (مقاله) بدیع الزمان فروزانفر، مجله دانشکده ادبیات دانشگاه تهران ج 6، شماره 3-4.

شهر شب، شهر صبح، نیما یوشیج، انتشارات فیروزه، تهران 1375.

صور خیال در شعر فارسی، دکتر محمدرضا شفیعی کدکنی، انتشارات نیل، تهران 1350.

عروض رودکی، ضمیمه مجله خرد و کوشش، دفتر سوم شیراز، آبان ماه 1349.

عطا و لقای نیما یوشیج، مهدی اخوان ثالث، انتشارات زمستان، تهران 1376.

فرهنگ فارسی معین، دکتر محمد معین، انتشارات امیرکبیر،‌ تهران 1375.

فریادهای دیگر و عنکبوت رنگ، نیما یوشیج، انتشارات جوانه، تهران 1350.

کلیات دیوان شمس تبریزی، مولانا جلال الدین محمد مولوی، مطابق نسخه تصحیح شده استاد بدیع الزمان فروزانفر، انتشارات نگاه و نشر علم، تهران 1371.

کلیات سبک شناسی، دکتر سیروس شمیسا، انتشارات فردوس، تهران 1378.

گزیده اشعار رودکی، دکتر جعفر شعار، دکتر حسن انوری، مؤسسه انتشارات امیرکبیر، تهران 1367.

گزینه سخن پارسی، رودکی، دکتر خلیل خطیب رهبر، انتشارات صفی علیشاه، تهران 1378.

لباب الالباب، محمد عوفی، تصحیح سعید نفیسی، تهران 1335.

لغات و ترکیبات رودکی، دکتر عسکر حقوقی، ضمیمه مجله دانشکده ادبیات تهران، جلد 6، شماره 3-4.

لغت نامه دهخدا، علی اکبر دهخدا، انتشارات دهخدا، مجلدات گوناگون، تهران 1324 تا 1359.

مثنوی و مثنوی گویان، محمدعلی تربیت، مجله مهر سال پنجم،‌ شماره سوم 1316.

مجالس النفایس، در تذکره شعرای قرن نهم، تالیف میرنظام الدین علیشیر نوایی به سعی و اهتمام علی اصغر حکمت تهران 1323.

مجله دانشکده ادبیات دانشگاه تهران سال ششم 1338.

مجله موسیقی، تیرماه سال 1319.

مجموعه آثار نیما یوشیج، دفتر اول شعر، سیروس طاهباز، نشر ناشر، تهران 1364.

مجموعه‌ی کامل اشعار نیما، فارسی طبری، تدوین سیروس طاهباز، انتشارات نگاه، چاپ اول، تهران 1370.

محیط زندگی و احوال و اشعار رودکی، سعید نفیسی، انتشارات اهورا، تهران 1382.

مرثیه سرایی در ادبیات فارسی، نصرالله امامی، انتشارات دفتر مرکزی جهاد دانشگاهی، تهران 1369.

ناقوس، نیما یوشیج، انتشارات مروارید، تهران 1363.

نامه های نیما به همسرش عالیه، سیروس طاهباز، انتشارات آگاه، تهران 1350.

نخستین کنگره نویسندگان ایران، نشریه انجمن روابط فرهنگی ایران با اتحاد جماهیر شوروی، تهران،‌ تیرماه 1326

نیما یوشیج و زندگانی و آثار، ابوالقاسم جنتی عطایی، بنگاه مطبوعاتی صفی علیشاه، تهران 1334.

یادمان نیما یوشیج، محمدرضا لاهوتی، مؤسسه فرهنگی گسترش هنر، تهران 1368.