تحقیق مقاله افکار رایج بین کودکان ,و نوجوانان

بروز مشکلات در دوران رشد و تکامل کودکان امری طبیعی است. در این دوران شاهد تغییراتی در احساسات، رفتار و افکار کودکان هستیم. گاهی آنها را غمگین و نگران و گاهی لجباز و ناسازگار می­ بینیم. آگاهی والدین از این تغییرات و نحوه برخورد صحیح با آنها، در کاهش رفتارهای نابهنجار کودکان سهم موثری دارد.

اختلالات اضطرابی:

رفتارهای نادرست والدین با کودکان، عوارض جبران ناپذیری بر جا می­گذارد. یکی از اختلالات شایع روانپزشکی در کودکان اضطراب است. اضطراب در کودکان به صور مختلف ظاهر می­ شود. مثلاً کودک عنوان می­کند دل شوره دارد، نگران است و نمی­ تواند یک جا قرار بگیرد البته این اطلاعات غالباً توسط کودکان بالای 8 سال داده می­شود. کلیه علائم فیزیولوژیک اضطراب اعم از تپش قلب، لکنت زبان، رنگ پریدگی، عرق کردن زیاد و . . . در کودک مضطرب مشاهده می­شود.

تیک عصبی و ناخن جویدن از علایم شایع اضطراب در کودکان است. منظور از تیک رفتارهای تکراری، ارادی یا غیر ارادی شبیه پلک زدن، بالا انداختن شانه، کندن ابروها، در آردن صداهای خاص و . . .  می­ باشد.

علامت دیگر اضطراب در کودکان شب ادراری یا بی­اختیاری ادرار است.

ترس یکی دیگر از نشانه­های اضطراب در کودکان است. ترس انواع مختلفی را در بر می­گیرد اعم از ترس حضور در جمع، ترس از صحبت کردن در جمع، ترس جدا شدن از مادر، ترس از مدرسه و مهد کودک و . . .

مطابق تحقیقات انجام شده 80% اضطراب کودکان، از خانواده نشأت می­گیرد. بنابراین اعضاء خانواده نقش مهمی در بروز اضطراب در فرزندان دارند. چرا که کودکان بیشتر وقت خود را با آنها می­گذرانند.

اضطراب جدایی:

یکی از شایع­ترین اضطراب­ها در کودکان اضطراب جدایی است، که به ویژه هنگام ورود به مهد کودک یا دبستان ظاهر می­شود.

گاهی محبت و توجه زیاد والدین و گرفتن استقلال از کودکان، آنها را به والدین وابسته کرده و به همین علت در سن جدایی، کودک دچار اضطراب و ترس می­شود، چون از طرفی شدیداً به والدین خود وابسته است و از طرفی توان انجام بسیاری از کارها را ندارد.

هر چه کودک بیشتر توان دور شدن از مادر را داشته باشد، سالم­تر است. چرا که جدایی را بهتر تجربه می­کند و دچار اضطراب نمی­شود. گاهی کودکان پس از تعطیلات و یا چند روز بیماری به هنگام رفتن به مدرسه دچار علائم جسمی مانند دل درد، سردرد، سوزش دل، دل پیچه و . . .  می­شوند. اگرچه ظاهراً به نظر می­رسد کودک دچار بیماری جسمی شده است اما در حقیقت او علائم اضطراب را تجربه می­کند. این اضطراب چند علت می­تواند داشته باشد:

1- محبت و توجه مادر در این مدت عامل مهمی است.

2- سلب مسئولیت درسی از کودک

3- محبت و دل جویی­های اطرافیان

به دنبال همه این علت­ها کودک که مجدداً تجربه لذت بخش ماندن در خانه و در کنار والدین را تجربه کرده است، دچار اضطراب جدایی و ترس از حضور در مدرسه می­شود.

اختلافات، تعارضات، کشمکش­ها و جدلهای والدین با یکدیگر عامل مهمی در بروز اضطراب جدایی یا ترس حضور در مدرسه است. زیرا کودک که متأسفانه شاهد دعواهای مکرر والدین و تهدیدهای آنها دال بر جدایی از هم است، همواره این نگرانی را با خود حمل می­کند که مبادا وقتی از مدرسه بر می­گردم پدر و مادرم از هم جدا شده باشند.

یکی از علل تأکید روانشناسان بر کنترل دعواها در حضور کودکان، همین نکته است. والدین باید از به کار بردن کلمات و جملات تهدید آمیز در حضور فرزندان خودداری کنند.

وسواس:

وسواس یکی دیگر از انواع اضطراب­هاست که در کودکان بر خلاف بزرگسالان به صورت شستشو دیده نمی­شود، کودکان مبتلا به وسواس غالباً به هنگام نقاشی کردن یا مشق نوشتن قابل تشخیص­اند. مثلاً اگر کمی خطهای نقاشی­شان کج باشد مرتباً آن را پاک کرده و دوباره می­کشند، در هنگام نوشتن نیز همین اتفاق می­افتد و غالباً این کار را تا حدی ادامه می­دهند که کاغذ پاره می­شود. یکی دیگر از نشانه­های رفتار وسواسی در کودکان حرکت کردن با ریتم خاص و اعمال خاص است. مثلاً هر وقت با والدین خود بیرون می­روند سه قدم راه می­روند، به عقب بر می­گردند، به آسمان نگاه می­کنند و دوباره سه قدم جلو می­روند. گاهی نیز قبل از شروع به انجام تکالیف چندین بار وسایل خود را مرتب می­کنند، یا اینکه شک می­کنند که همه تکالیفشان را نوشته­اند و بنابراین مرتباً با دوستان خود تماس می­گیرند.

این رفتارهای تکراری به عنوان وسیله­ای جهت کاهش اضطراب در کودکان استفاده می­شود و بنابراین هشداری است دال بر وجود اضطراب آنها. در صورت مشاهده این رفتارها حتماً با مشاور کودک صحبت کنید.

لجبازی کودکان:

کودک در بدو تولد قادر به بیان خواسته­ های خود نبوده و توانایی انسجام بسیاری از فعالیت­ها را ندارد اما تا دو سالگی بسیاری از تواناییها از جمله سخن گفتن، راه رفتن و دویدن، بازی کردن، غذا خوردن و اعتراض کردن و . . .  را بدست می­آورد و از دیدگاه خود همه توان شده است و می­خواهد خود را به نزدیکترین افراد یعنی اعضاء خانواده به خصوص والدین نشان دهد.

او فکر می­کند ابراز بزرگی از طریق بیان خواسته­های خود و بلکه اصرار بر آنها امکان پذیر است. او تمایل دارد خود انتخاب کند و خود تصمیم بگیرد.

اگر والدین از مسیر طبیعی رشد روانی کودک اطلاع نداشته باشند کودک را بی­تجربه و ناآگاه شمرده، بر خواسته­ها و دستورات خود اصرار می­کنند. در این حالت به نظر می­رسد بین آنچه کودک تمایل دارد انجام دهد و دستورات والدین، اختلاف به وجود آمده و اصطلاحاً کودک لجباری می­کند. در واقع این رفتار فقط به دلیل ابراز استقلال و بزرگی کودک و عدم آگاهی و توجه والدین به این تمایل طبیعی شکل گرفته است. چنانچه والدین به درستی با آن مدارا کنند به تدریج از بین می­رود، در غیر این صورت این رفتار تقویت و تشدید شده و به صورت اختلال بی­اعتنایی مقابله­ای تظاهر می­کند. این شرایط معمولاً در سه سالگی شروع شده و تظاهرات آن ممکن است تا 8 سالگی نیز دیده شود. این کودکان غالباً از کوره در می­روند، برای رفتارها و اشتباهات خود دیگران را سرزنش می­کنند، با بزرگسالان مشاجره می­کنند، کارهایی انجام می­دهند که موجب مزاحمت دیگران می­گردد، حساس بوده و زود از دست دیگران ناراحت می­شوند، خشمگین و دلخور، کینه توز یا انتقام جو هستند، نسبت به درخواست­ها و مقررات بزرگسالان بی­اعتنایی کرده و یا عدم همکاری نشان می­دهند.